Gen mi Bencil, Birey mi?

0
175

Canlıları oluşturan her hücrede, bu canlıya özgü, bu canlının her türlü karakterini ve canlılık faaliyetini kodlayan ve nesilden nesile aktarılan yönetici moleküller vardır. Bu moleküllere gen adı verilir ve genler nasıl göründüğümüzden hangi hastalıklara yatkınlığımız olduğuna kadar pek çok özelliğimizi belirler. Genlerin çoğalma ve aktarılma özelliğine sahip olması yepyeni bir evrim fikrini doğurmuştur. Darwin, çevreye en uyumlu bireyin hayatta kalabileceğini söylemiştir. Gen merkezli evrim kuramında ise hayatta kalmaya çalışan birey değil, gendir. İngiliz zoolog ve evrim biyoloğu Richard Dawkins’in 1976 yılında yazdığı “Bencil Gen” (The Selfish Gene) kitabında, doğal seçilimin genler düzeyinde seçilim sağladığı, genlerin de gen havuzunda maksimum sayıya ulaşmak için sürekli kendilerini çoğaltıp yeni nesillere aktarılma eğiliminde olduklarını öne sürmüştür.

Bencil gen kuramı bireyin ya da organizmanın genler için yalnızca taşıyıcı görev üstlendiklerini ve genlerin içerisinde bulundukları vücutları programlayarak çoğalmayı hedeflediklerini anlatır. Bu düşünceye göre canlılar uzun vadede kendi neslinden olan canlı sayısını, yani benzer genler taşıyan canlı sayısını arttırmaya çalışırlar. Bencil Gen Kuramı’ndaki “bencil” ifadesi de genin hayatta kalmasını arttıracak her türlü davranışı kapsamaktadır ve bu davranışlar diğer canlıların ya da genlerin zararına olabilmektedir.
Dawkins’in kuramı bu davranışları şu şekilde açıklamaktadır: “Bireyler genleri için en iyi olanı yaparlar, zira onlar da aynısını yapanların soyundan türemişlerdir”. Bu düşüncenin temeli aynı genin farklı vücutlarda bulunabileceği gerçeğine dayanır.

Bencil gen, kendisi için en faydalı olanı yaparak, daha yaşlı nesli, genç nesil için fedakarlık yapması şeklinde yönlendirmektedir. Özet olarak, birey kendi hayatta kalma şansını düşürmek pahasına genleri için en iyi olanı yapmaktadır. Bu fikri en iyi özetleyen de yine Dawkins’in kendi sözleridir: “Bizler sağkalım makineleriyiz, gen olarak bilinen bencil molekülleri korumak için körü körüne programlanmış robot vasıtalarız”.

Kaynak: Gevrekci, Aslıhan, and Richard Dawkins–Bencil Gen. “GEN Mİ BENCİL BİREY Mİ?.” PiVOLKA 7.24 (2017): 4-5.